مصطفى النوراني الاردبيلي
78
دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )
است . به فارسى « شبدر » و « شودر » و در كُتُب طبّ سنّتى به نامهاى « شبذر » و « قُرط » و ثمر آن را « رسين » و نوع مصرى آن را « برسيم » نام بردهاند . تركيبات شيميايى : از نظر تركيبات شيميايى در شبدر گل قرمز معمولى كه مورد تجزيه قرار گرفته وجود اسانس روغنى فرّار و گلوكوزيد تريفولين و ايزوتريفولين در شكوفههاى آن تأييد شده است . در شبدر قرمز اسيد سيانيدريك مشخص شده است و بهعلاوه يك گلوكوزيد ديگر به نام تريفوليانول نيز در گياه وجود دارد . در شبدر مصرى يا برسيم ويتامين C وجود دارد . در شبدر گل سفيد وجود گلوكوزيدهاى سيانوژنتيك به مقدار قابل ملاحظه تأييد شده است و به همين علت شبدر سفيد تازه براى اسبها مسموم كننده است . از اعضاى گياه مادّهاى با حالت گلوكوزيدى به دست آمده كه پونارناوين Punarnavine ناميده شده است . بهعلاوه داراى مقادير زيادى از نيترات پتاسيم يا املاح ديگر آن است . با تزريق درون وريدى الكالوئيد مذكور در گربه ، فشار خون جانور بالا مىرود و حجم دفع ادرار افزايش مىيابد كه بيشتر مربوط به تأثير اين ماده ، بر روى اپيثليوم كليه است . از نظر كلينيكى 5 تا 20 گرم شيره حاصل از گياه ، موجبات ازدياد حجم دفع ادرار را فراهم مىآورد كه مىتوان در موارد خيز عمومى بدن ، آب آوردن شكم از آن استفاده كرد . چون مايع حاصل از گياه مقادير زيادى نيز املاح پتاسيم در بردارد كه خود ماده مدرّى است و وجود آن ، اثر الكالوئيد كور را از نظر دفع ادرار بيشتر مىنمايد ، بهنظر مىرسد كه مواد مؤثّر گياه ، اثرى قوىتر از مدرّهاى ديگر در درمان بعضى حالات آب آوردن شكم ( Ascites ) ، حالت مزمن تشمع كبدى و يا ورم مزمن صفاق داشته باشد . خواص - كاربرد : از نظر خواص معتقدند كه خوردن شبدر تازه مسهل است و خوردن خشك آن شكم